MetaHome cùng đoàn Boreal Company đã có hoạt động khảo sát thực địa tại Phú Quốc, tập trung tìm hiểu điều kiện môi trường biển và khả năng phát triển một hướng phục hồi cỏ biển nhằm góp phần bảo vệ môi trường biển và hệ sinh thái ven biển.
Hoạt động được thực hiện theo hướng quan sát thực tế tại hiện trường, qua đó tạo cơ sở ban đầu để các bên trao đổi về khả năng xây dựng kế hoạch phục hồi phù hợp với điều kiện của khu vực.
Từ khảo sát thực địa đến khả năng phục hồi
Đối với một hệ sinh thái biển, phục hồi không bắt đầu từ việc đưa một giải pháp vào thực địa.
Bước đầu tiên là hiểu hệ sinh thái và điều kiện thực tế của khu vực.
Trong chuyến khảo sát, đoàn đã di chuyển bằng thuyền để quan sát vùng biển, đồng thời trực tiếp kiểm tra và quan sát các mẫu cỏ biển tại hiện trường.
Hoạt động này giúp các bên có thêm cơ sở để xem xét những yếu tố cần thiết trước khi xây dựng bất kỳ phương án phục hồi hoặc trồng cỏ biển nào.
Đối với các chương trình phục hồi hệ sinh thái biển, những yếu tố như điều kiện địa điểm, hiện trạng sinh cảnh, đặc điểm môi trường nước, hoạt động của con người và khả năng theo dõi dài hạn đều cần được đánh giá trước khi xác định phương án phù hợp.
Vì vậy, khảo sát thực địa là một bước quan trọng trong giai đoạn nghiên cứu ban đầu.
Vì sao cỏ biển đáng được quan tâm tại Phú Quốc?
Phú Quốc sở hữu nhiều hệ sinh thái biển quan trọng, trong đó có thảm cỏ biển và rạn san hô.
Theo một nghiên cứu được công bố trên Vietnam Journal of Marine Science and Technology năm 2023, dựa trên dữ liệu ảnh vệ tinh, ảnh hàng không và kiểm chứng thực địa, vùng biển quanh Phú Quốc được ghi nhận có hơn 10.035 ha thảm cỏ biển vào năm 2018. Trong đó, khoảng 9.185 ha, tương đương 91,52%, nằm trong phạm vi Khu bảo tồn biển Phú Quốc.
Nghiên cứu cũng cho thấy diện tích thảm cỏ biển đã suy giảm khoảng 652 ha, tương đương 6,1%, trong giai đoạn 2005–2018. Mức suy giảm lớn được ghi nhận tại khu vực Bãi Vòng và một số khu vực khác quanh Phú Quốc. Nghiên cứu cho rằng sự suy giảm chủ yếu liên quan đến phát triển hạ tầng và hoạt động nạo vét tại một số khu vực.
Các nghiên cứu cũng cho thấy thảm cỏ biển có vai trò quan trọng đối với nguồn lợi và nguồn giống thủy sản tại khu vực Phú Quốc.
Những dữ liệu này cho thấy bảo tồn và phục hồi sinh cảnh biển là một vấn đề đáng được nghiên cứu trong quá trình phát triển dài hạn của Phú Quốc.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các số liệu trên phản ánh kết quả nghiên cứu đến năm 2018, không phải số liệu đánh giá hiện trạng Phú Quốc tại thời điểm năm 2026.
Về Boreal Company
Boreal Company định hướng hoạt động liên quan đến phục hồi hệ sinh thái, đa dạng sinh học và các giải pháp dựa vào tự nhiên, trong đó có các hoạt động liên quan đến carbon removals.
Định hướng này tạo ra một cơ sở phù hợp để trao đổi về những khả năng hợp tác liên quan đến phục hồi môi trường.
Tuy nhiên, đối với hoạt động tại Phú Quốc, ở thời điểm hiện tại nên hiểu đây là một hoạt động khảo sát và nghiên cứu khả năng phục hồi cỏ biển, thay vì một dự án phục hồi biển đã chính thức được triển khai.
Vai trò của MetaHome
Đối với MetaHome, hoạt động này là một cơ hội để kết nối mối quan tâm về phục hồi môi trường với điều kiện thực tế tại Việt Nam, đồng thời nghiên cứu khả năng hình thành một hướng phục hồi hệ sinh thái biển tại Phú Quốc.
Ở giai đoạn hiện tại, vai trò của MetaHome tập trung vào kết nối, trao đổi, khảo sát thực địa và hỗ trợ quá trình nghiên cứu khả năng hợp tác giữa các bên liên quan.
Thay vì bắt đầu bằng một mô hình đã được xác định sẵn, cách tiếp cận là bắt đầu từ điều kiện thực tế của khu vực, từ đó xem xét những yêu cầu cần thiết để có thể hình thành một phương án phù hợp.
Vì sao hoạt động này đáng chú ý?
Các dự án môi trường thường không chỉ cần một giải pháp kỹ thuật.
Để có thể triển khai trong thực tế, cần có sự kết nối giữa điều kiện địa phương, hiểu biết khoa học, giải pháp kỹ thuật, các bên liên quan và năng lực thực hiện dài hạn.
Đối với Phú Quốc, bảo vệ hệ sinh thái biển cũng có mối liên hệ với định hướng phát triển kinh tế, du lịch và môi trường của đảo.
Vì vậy, việc nghiên cứu khả năng phục hồi cỏ biển có thể tạo ra một điểm kết nối giữa bảo tồn môi trường và phát triển bền vững.
Bước tiếp theo
Các bên sẽ tiếp tục trao đổi và nghiên cứu những điều kiện cần thiết cho các bước tiếp theo.
Những nội dung cần được xem xét có thể bao gồm điều kiện sinh thái, phương án kỹ thuật, các bên liên quan và yêu cầu triển khai, trước khi bất kỳ chương trình phục hồi nào có thể được xác định chính thức.
Ở thời điểm hiện tại, hoạt động này nên được hiểu là một bước khảo sát thực địa và nghiên cứu khả năng hợp tác, không phải thông báo về một dự án phục hồi cỏ biển đã được triển khai.
Góc nhìn MetaHome
Đối với MetaHome, phát triển bền vững bắt đầu từ việc hiểu đúng điều kiện thực tế.
Trong các dự án môi trường, triển khai có trách nhiệm không bắt đầu bằng việc áp dụng ngay một giải pháp, mà bắt đầu bằng việc hiểu hệ sinh thái, xác định vấn đề và sau đó thiết kế hướng can thiệp phù hợp.
Phát triển cơ hội. Kết nối nguồn lực. Hướng tới triển khai thực tế.
